فرهنگ رشت تحت تأثیر پیشینه تاریخی گیلان، طبیعت منطقه، زبان و گویش گیلکی، آدابورسوم محلی، موسیقی، غذا و هنرهای سنتی شکل گرفته است. تنوع فرهنگی این شهر، رشت را به یکی از مراکز مهم فرهنگی استان گیلان تبدیل کرده است.
یکی از عناصر مهم فرهنگی رشت، زبان گیلکی است. در کنار زبان فارسی، گیلکی در میان مردم منطقه رواج دارد و بخش مهمی از هویت فرهنگی گیلان را تشکیل میدهد. ادبیات شفاهی، ضربالمثلها، ترانهها و داستانهای محلی نیز نقش مهمی در حفظ این میراث فرهنگی دارند.
فرهنگ غذایی یکی از شاخصترین ویژگیهای فرهنگی رشت است. غذاهایی مانند میرزا قاسمی، باقلاقاتق، ترشتره، اناربیج، واویشکا و انواع ماهی و غذاهای محلی بخشی از فرهنگ غذایی این منطقه هستند.
اهمیت فرهنگ غذایی رشت به اندازهای است که این شهر در سال ۲۰۱۵ میلادی به شبکه شهرهای خلاق یونسکو در حوزه خوراکشناسی (Gastronomy) پیوست. این موضوع نشاندهنده تنوع و جایگاه فرهنگ غذایی رشت در سطح بینالمللی است.
موسیقی گیلانی نیز بخش مهمی از فرهنگ رشت را تشکیل میدهد. موسیقی محلی، ترانههای گیلکی و سازهای سنتی در مراسم و آیینهای مختلف مورد استفاده قرار میگیرند. همچنین صنایعدستی منطقه مانند حصیربافی، چادرشببافی، سفالگری و برخی هنرهای مرتبط با زندگی روستایی، بخشی از میراث فرهنگی گیلان محسوب میشوند.
رشت در زمینه ادبیات، مطبوعات، آموزش و فعالیتهای هنری نیز سابقه قابل توجهی دارد. وجود مراکز آموزشی، کتابخانهها، مراکز فرهنگی و هنری و برگزاری رویدادهای مختلف، به پویایی فرهنگی شهر کمک کرده است.
بخشهایی از بافت قدیمی رشت، بهویژه میدان شهرداری و بناهای تاریخی اطراف آن، نشاندهنده تحولات معماری و شهرسازی در دوره معاصر هستند. بازار سنتی رشت نیز علاوه بر اهمیت اقتصادی، بخشی از زندگی اجتماعی و فرهنگی شهر را در خود جای داده است.
مردم رشت و گیلان دارای آدابورسوم متنوعی هستند که در مناسبتهای مختلف، جشنها، آیینهای محلی و مراسم خانوادگی دیده میشوند. بسیاری از این سنتها از نسلهای گذشته به نسلهای جدید منتقل شده و همچنان بخشی از هویت فرهنگی منطقه را تشکیل میدهند.
در مجموع، فرهنگ رشت ترکیبی از زبان و ادبیات گیلکی، موسیقی و هنرهای محلی، غذاهای سنتی، آدابورسوم، معماری تاریخی و فعالیتهای فرهنگی و هنری است. همین تنوع فرهنگی، در کنار طبیعت و پیشینه تاریخی شهر، رشت را به یکی از مهمترین مراکز فرهنگی شمال ایران تبدیل کرده است.
